پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٦ - کتاب شناخت - پرهیزگاری نیکو
کتاب شناخت
پرهیزگاری نیکو
جستارى در ليبرال دموكراسى
استبداد نرم، انحراف دموكراسى: مونتسكيو، روسو، توكويل و چشمانداز جديد
نويسنده: پل آنتونى رى
ناشر: انتشارات دانشگاه ييل
انتشارات دانشگاه ييل، روز ١٦ آوريل ٢٠٠٩ (٢٧ فروردين ماه) كتاب "استبداد نرم، انحراف دموكراسى: مونتسكيو، روسو، توكويل و چشمانداز جديد" را در ٤٠٠ صفحه و به عنوان جستارى در ليبرال دموكراسى و تفكرات مونتسكيو، روسو و توكويل منتشر كرده است.
در پيشگفتار كتاب آمده است: در سال ١٩٨٩ جنگ سرد به ناگهان به پايان رسيد و چنين به نظر آمد كه جهان سرانجام آماده پذيرش دموكراسى شده است. اما به زودى روح اضطراب، ناخشنودى و دلزدگىجهان را فراگرفت و به مدت دو دهه در اروپا، آمريكا و ديگر نقاط جهان ماندگار شد.
پل آنتونى رى، نويسنده كتاب در اين باره مىگويد: "براى فهم معناى اين عارضه بايد درباره ذات ليبرال دموكراسى تحقيق كنيم." او براى دست يافتن به اين مقصود، تحقيقات دقيقى را درباره انديشههاىمونتسكيو، روسو و توكويل انجام داده است.
بحث پل آنتونى رى بر سر اين است كه اين متفكران سياسى، گرايش جمهورى ليبرال امروزى به انحراف در جهت "استبداد نرم" را پيشبينى كرده بودند. وضعيت "استبداد نرم" زمانى در دموكراسى پيش مىآيد كه قدرت حكومت به طرز ارباب مآبانهاى افزايش يابد و به تدريج، روح حكومت مردمى را نابود سازد. توكويل در قرن نوزدهم درباره احتمال وقوع چنين انحرافى - كه به ادعاى پل آنتونى هماكنون در اتحاديه اروپا، كانادا، استراليا، نيوزلند و آمريكا تحقق يافته است - هشدار داده بود. نويسنده در كتاب "استبداد نرم، انحراف دموكراسى" علاوه بر اثبات اين انحراف، راهكارهاى بازگشت از آن را نيز بررسىكرده است.
رالف لرنر، پروفسور كميته انديشه اجتماعى دانشگاه شيكاگو در توصيف اين كتاب مىنويسد: "تحليلگران پديده جمهوريخواهيِ سودآور با وجود پيشبيني انحراف اين پديده به سوي خودشيفتگي نابخردانه، هنوز به تحسين آن مىپردازند. پل رى با چنين رويكرد شيفتهوارى به جمع افرادى مىپيوندد كه در مقابل تخريب روح دموكراسى مقاومت مىكنند."
توماس ال. پنجل، نويسنده كتاب "فلسفه ليبراليسم مونتسكيو: تفسير روح قوانين" و پروفسور علوم سياسى دانشگاههاى تورنتو و تگزاس نيز كتاب "استبداد نرم، انحراف دموكراسى" را بهرهگيرى تحسينآميزىاز تفكرات بزرگترين متفكران قرنهاى گذشته در جهت تعمق بيشتر درباره نقاط قوت و ضعف فرهنگ سياسى غرب و خطراتى كه اين فرهنگ با آن مواجه است مىداند.
همچنين مايكل گيبونز، پروفسور درس حكومت و روابط بينالملل در دانشگاه فلوريداى جنوبى در اين باره مىگويد: "پل رى در اين اثر پژوهشى تأثيرگذار، خوانشهاى دقيق آثار مونتسكيو، روسو و توكويل را گرد هم آورده و با نگاهى دقيق به قواعد دورانهايى كه آنها در آن زندگى مىكرده و مىنوشتهاند، چالشها و ملزومات چنين دركى از دموكراسى را بررسى كرده است."
به عقيده نويسنده كتاب، آنچه مونتسكيو مجبور شد حدود دويست و پنجاه سال قبل درباره قانون اساسى انگلستان بگويد، هنوز هم براى دانشجويانى كه به تحقيق درباره شكلهاى آزادى سياسى و جمهورىهاى جديد علاقمندند، آموزنده است. مونتسكيو در واقع به همان ميزان كه به ستايش شيوه حكومتى انگلستان در آن دوران مىپرداخت، منتقد آن نيز بود چرا كه نسبت به نقصهاى آن نيز به اندازه فضائلش آگاهى داشت. هنگامى كه مونتسكيو در زمان سير كرد و ذهن خود را به دست هومر و ويرژيل، افلاطون و ارسطو، هرودوت و توكوديدس، پلوتارچ و ديگر مورخان و متفكران بزرگ تاريخ سپرد، تجربهاش بى شباهت به تجربه روسو در نخستين خوانشش از پلوتارچ و "روح قوانين" مونتسكيو نبود. توكويل نيز هنگامى كه در تحقيقات روزانهاش به خوانش پاسكال، مونتسكيو و روسو پرداخت، تجربهاىنظير اين را از سر گذراند. نويسنده كتاب "استبداد نرم، انحراف دموكراسى " در اين باره مىگويد: "اين همان تجربهاى است كه اميدوارم من نيز در اين كتاب در نگاه به جهان از ديد مونتسكيو، روسو و توكويل، دست كم در لحظهاى كوتاه هم كه شده از سر گذرانده باشم."
پل آنتونى رى مورخ، فيلسوف سياسى و پروفسور تاريخ و علوم سياسى كالج هيلسديل ميشيگان آمريكاست كه از مشهورترين آثارش مىتوان به كتاب "جمهورىهاى قديمى و جديد: جمهوريخواهى كلاسيك و انقلاب آمريكا" اشاره كرد.
دكترين القاعده
القاعده به روايت خود
نويسندگان: ژيل كپل - ژان پير ميللى
ناشر: بلك نپ دانشگاه هاروارد
زمان انتشار: ٢٠٠٩
زبان: انگليسى
٣٨٤ صفحه
سايه القاعده همچنان باقى است، حتى اگر مدتها نه از اسامه بن لادن خبرى باشد، نه از اقدامات خرابكارانه. القاعده در حافظه جهان حك شده است؛ تصوير هولناك هواپيماهايى كه به برجهاى دوقلو برخورد كردند به يك نماد تبديل شده است و تا روزى كه امورات جهان بر همين مدارى كه هست بچرخد، هيچگاه پاك نخواهد شد. تاكنون خيلىها خواستهاند از ماهيت القاعده پرده بردارند و صدها كتاب و هزاران مقاله نيز دراينباره نوشته شده است، اما به نظر مىرسد هنوز گفتنى در اينباره بسيار است. يكى از اين كتابها كه به تازگى منتشر شده اثرى است از پرفسور ژيل كپل و پرفسور ژان پير ميللى كه هر دو در موسسه مطالعات سياسى پاريس اشتغال دارند. ژيل كپل بهخصوص براى خواننده ايرانى ناشناس نيست. چندين و چند كتاب درباره خاورميانه، اسلام سياسى و ايران نوشته كه برخى از آنها به زبان فارسىترجمه شده است. دو سال قبل نيز سفرى به ايران داشت كه در جريان آن به تحريريه يكى دو روزنامه پرتيراژ آمد و حاصلش مصاحبههايى بود كه منتشر شد. اما كتاب اين دو استاد علوم سياسى " القاعده به روايت خود" نام دارد كه از ديدگاههاى رهبران القاعده و مغزهاى متفكر اين گروه بنيادگرا پرده برمىدارد. سايت آمازون اين كتاب را چنين معرفى كرده است: "اغلب آمريكايىها شايد تصور كنند همه آنچه را كه بايد، درباره بنيانگذاران القاعده مىدانند، به جز محل اختفاى آنها. دير يا زود اسامه بن لادن و ايمن الظواهرى به دلايل طبيعى يا غيرطبيعى مىميرند، اما جايگاه، انديشه و وصاياى آنان به عنوان رهبران جنبش باقى مىماند. كتاب "القاعده به روايت خود" راهنمايى است براى خوانندگان خود كه با مغزهاى متفكر القاعده، جهان فكرى و شيوه استدلالات آنان آشنا شوند. ما همه به چنين سير و سفرى نياز داريم، پس چه بهتر كه زودتر دست به كار شويم و مطالعه كتاب را آغاز كنيم."
نويسنده نشريه پابليشرز ويكلى نيز درباره اين اثر چنين نوشته است: "ژيل كپل و ژان پير ميللى يك كار تحقيقاتى اساسى درباره القاعده ارائه دادهاند. آنها با نگارش اين كتاب زمينه آشنايى ما با چهرههاىتاثيرگذار جنبش در سايه القاعده را فراهم آوردهاند. متنى كه كپل و ميلهلى متنى نگاشتهاند، همان دكترين القاعده است. آنها گفتمان القاعده را كالبدشكافى مىكنند و تعريفى دقيق از تصورات و منطق القاعده به دست مىدهند. اين نوع نگرش به القاعده از درون، شواهدى واقعى از آنچه تهديد القاعده مىخوانند، ارائه مىدهد و از اين رو مطالعه آن يك ضرورت است. علىرغم همه مراقبتهاى سياسى و عمومى در اين سالهاى اخير، ديدگاههاى اساسى القاعده همچنان طرفدارانى در سطح گسترده دارد. به نظر مىرسد، آنچه تاكنون درباره اين گروه نوشته شده يا تصاوير تلويزيونى كه از رهبران آن گرفته شده، اغلب بدون عمق و تصادفى است. اين كتاب حاوى نگرشى ژرف به آراى متفكران القاعده است..."
كتاب "القاعده به روايت خود" اما تنها پروژه مشترك ژيل كپل و ژان پير ميللى نبوده و نيست. در سال ٢٠٠٥ ميللى كتاب "القاعده از روى متن" را به فرانسه ترجمه كرد كه با پيشگفتار ژيل كپل منتشر شد. اين كتاب شامل يادداشتها و مطالبى از اسامه بن لادن، عبدالله اعظم، ايمن الظواهرى و ابوموسى بن الزرقاوى است و به نوعى مانيفست القاعده محسوب مىشود. از اينرو به نظر مىرسد كه كتاب ژيل كپل و ژان پير ميللى نقد و تفسير اين مانيفست باشد.
نه راديكال، نه اصلاحطلبانه
اصلاحات راديكال: اخلاق اسلامى و آزادى
نويسنده: طارق رمضان
ناشر: انتشارات دانشگاه آكسفورد، آمريكا
كتاب "اصلاحات راديكال: اخلاق اسلامى و آزادى" اثر طارق رمضان، نه كتاب راديكالى است و نه حتى اصلاحطلبانه. اما بىترديد، مردم از كوالالامپور مالزى گرفته تا كيلى انگلستان مشتاقانه آن را خواهند خواند.
طارق رمضان به اين معروف است كه در ميان تمام اقشار مخاطبانى دارد. از دانشجويان مسلمان (اعم از زن و مرد) گرفته تا سياستمداران و مشاوران دولتها در شهرهايى نظير لندن و واشنگتن و حتى برخىدولتمردان قدرتطلب خاورميانه كه آثار او را در كشورهاى خود ممنوع كردهاند، به هر كلمهاى كه اين اصلاحگراى مسلمان سوئيسى مىنويسد، علاقه نشان مىدهند.
هر يك از اين گروهها مدتهاست كه در انتظار انتشار كتاب "اصلاحات راديكال: اخلاق اسلامى و آزادى" به سر بردهاند؛ كتابى كه نخستين اثر پژوهشى رمضان از زمان عزيمتش به دانشكده سنت آنتونىدانشگاه آكسفورد محسوب مى شود. طارق رمضان در اين كتاب اهدافى بلندپروازانه و گسترده را دنبال مىكند. كتاب در برخى بخشهاى خود كاملاً قابل فهم و در برخى ديگر بسيار تخصصى به نظر مىآيد. البته لحنى كه رمضان براى نوشتن اين كتاب انتخاب كرده است، دقيقاً همانى است كه در آثار قبلىاش به كار برده بود. در واقع باز هم نقش معلم و منتقد را ايفا كرده و خواننده را در جايگاه شاگرد و دانشجو قرار داده است.
كتاب به دو بخش اصلى تقسيم مىشود. بخش اول خواننده را به دوران اصلاحات در نخستين قرنهاى تاريخ اسلام مىبرد. اصلاحات هميشه به عنوان پروژهاى پسااستعمارى در نظر گرفته مىشود. اما رمضان در نخستين فصلهاى كتابش ثابت مىكند كه اصلاحات در اسلام تاريخ بسيار كهنترى دارد. او در فصلهاى بعدى كتاب، به تشريح تفكر خودش درباره اين كه اخلاق اسلامى چطور مىتواند در دنياى مدرن نيز پاسخگو باشد، پرداخته است.
رمضان اعتراف مىكند كه اغلب پژوهشگران مسلمان كمتر آشنايى با علم يا حوزههايى نظير اخلاق زيستى يا امور زيست محيطى دارند. او مىخواهد كه آنها دانش خود را در زمينه زيستشناسى مدرن تا سطوح بالايى ارتقاء دهند و در عين حال كارى كنند كه مدعيان اخلاق توجهشان به آنها جلب شود و صدايشان در بحثهاى عمومى پيروان اديان ديگر درباره علم و محيط زيست نيز شنيده شود. او به خصوص از اين كه دولتها و شهروندان كشورهاى مسلمان تا اين اندازه نسبت به مسئله تغييرات آب و هوا بىاعتنا ماندهاند، بسيار خشمگين است.
عجيبتر آن كه رمضان درباره سرمايهگذارى اسلامى نيز نظرى مشابه دارد، حال آن كه سرمايهگذارى اسلامى در همه جا به عنوان مثالى موفق از تطابق جهان اسلام با زندگى مدرن شناخته شده است. اما رمضان معتقد است كه اين سرمايهگذارى به اندازه كافى راديكال نبوده است؛ به عقيده او طراحان اين نوع سرمايهگذارى بايد جسورانهتر عمل كنند و به اين مسئله نيز بينديشند كه اخلاق اسلامى مىتواند نقشىاساسى را در سرمايهگذارى ايفا كند، نه اين كه فقط در مورد وامهاى بدون سود در داخل كشورهاى اسلامى به كار رود، بلكه مىتواند در شكلگيرى طرحهاى جهانى سرمايهگذارى نيز ايفاى نقش كند.
نوآورى در جوامع اسلامى شايد در مقياسى كه در جوامع توسعهيافته به چشم مىخورد، وجود نداشته باشد و در عين حال، اغلب فرآيندى ذاتى و وابسته به ميزان تقاضا بوده كه سيرى صعودى داشته و به ندرت نيز پيش آمده كه با استانداردهاى جهانىاش مطابقت پيدا كرده است. اما در كتاب "اصلاحات راديكال" هيچ اشارهاى به اين موضوع نشده است. كتاب به چند بعدى بودن بررسى اخلاق و عمل به آن در جوامع اسلامى امروزى نيز اشارهاى نداشته است.
رمضان در عين حال بايد به عملكرد عالى جهان اسلام در زمينه سياست كاهش فقر نيز اشارهاى مىكرد. اين موضوع كه كشورهايى كه جمعيت مسلمانان در آنها بسيار زياد است، در زمره فقيرترين كشورهاىجهان هستند، بر اهميت اين عملكرد مى افزايد. اين را نيز بايد در نظر داشت كه ايدههاى برخى متفكران مسلمان به واقع در جهان نيز تغييراتى ايجاد كرده است. پروژههاى سرمايهگذارى خُرد نظير "بانك گرامين" و "شاخص توسعه انسانى" (كه به سنجش كيفيت زندگى مىپرداخت)، توسط مسلمانانى چون محمد يونس و محبوب الحق انجام شده بود.
بنابراين مىتوان گفت كه كتاب "اصلاحات راديكال" فقط با قصد تأثيرگذارى نوشته شده است، حتى اگر ايدههايى كه در آن مطرح مىشود، هيچ جهش بزرگى در ذهن و هيچ تغيير بزرگى در الگوها ايجاد نكند. اين كتاب به منزله دستورالعملى براى آن دسته از مخاطبان است كه در زندگى خود به دنبال راهنمايى يك دانشمند هستند.
تاريخ قرنهاى نخست اسلام از كمبود مصلحان راديكال رنج نمىبرده است، اما مسئله اين است كه فعاليت آنها كاملاً فراموش شده است. در عين حال، دوره تأثيرگذارى مصلحانى كه ديدگاههاى مترقىترىداشتهاند، بر توده مردم طولانى تر بوده است. اين همان فضاى خالى كتابهاى تاريخى است كه طارق رمضان سعى دارد آن را پر كند.
از ميان تازه ها
انيس المجتهدين (فى علمالاصول)، عنوان كتابى است تأليف عالم برجسته شيعى ملا محمد عبدى نراقى (وفات ١٢٠٩ هجرى قمرى) كه در دو جلد و پنج بخش مدون شده است. كتاب مذكور كه مهمترين موضوعات علم اصول را با دلايل محكم و به دور از مشو مورد بررسى قرار مىدهد در اول به مقدمات و ادله شرعيه مىپردازد و در جلد دوم، مشتركات كتاب و سنت، اجتهاد و تقليد و تعادل و ترجيح را مورد نقد و بحث قرار مىدهد. جلد اول اين كتاب به زبان عربى در ٥٨٨ صفحه و به قيمت ١٢٠٠٠٠ ريال به همت مركزى احياى آثار اسلامى پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى و توسط مؤسسه بوستان كتاب به چاپ رسيده است.
"زن در انديشه امام موسى صدر" به قلم فاطمه صوان هيدوس عنوان كتاب تازهاى است كه نويسنده در پنج فصل ديدگاه امام صدر را درباره زن از ابعاد متفاوت تبيين مىنمايد. نگاه به زندگى امام موسى صدر و ابعاد زندگى فردى، خانوادگى، علمى و اجتماعى ايشان، زن در سياق تاريخى قبل از اسلام، فلسفه و زن، زن در شرايع آسمانى، زن در اسلام، معرفى زندگى حضرت فاطمه زهرا و حضرت زينب(سلاما... عليها) و زن در قرن بيستم موضوعات فصل اول تا پنجم كتاب فوق است كه انتشارات دارالامير للثقافه والعلوم لبنان به زبان عربى در ٢٥٦ صفحه منتشر شده است.
"تأثيرات جهانى شدن بر امنيت جمهورى اسلامى ايران" نوشته غلامرضا محمودى ميمندى، پديده جهانى شدن يا جهانىسازى را به عنوان پديدهاى مبهم، پيچيده و با ابعاد گوناگون مورد بررسى قرار داده و آثار اين پديده را بر امنيت كشورها مدنظر قرار مىدهد، امنيت، جهانى شدن، جهانى شدن سياست، چالشها و فرصتهاى ناشى از جهانى شدن، جهانى شدن فرهنگ، جهانى شدن اقتصاد و اقتصاد ايران در جهانى شدن عنوان برخى از موضوعاتى است كه مؤلف در ٢١٦ صفحه به آنها پرداخته است. نويسنده معتقد است رويكرد خوشبيانه جهانى شدن، فرايندى غيرارادى و در حال وقوع است كه به سبب گسترش ارتباطات اجتماعى و ارتقاى سطح همكارىهاى جهانى پديد مىآيد و تحولات گوناگونى را در عرصههاى اقتصادى، اجتماعى، فرهنگى، سياسى و امنيتى را موجب مىشود. به عقيده مؤلف دستيابى به راهبرد نظرى و عملى امنيت ملى نيازمند مطالعه همه جانبه درباره متغيرهاى مؤثر بر آن است كه بررسى آن مىتواند مسئولان كشور را در انتخاب راهبردهاى بهجا و مطمئن در زمينه امنيت ملى يارى نمايد و زمينهساز طرح برنامهاى عملياتى در جهت ارتقاى ضريب امنيت ملى كشور در عرصه جهانى شدن شود. كتاب فوق از سوى مؤسسه انتشارات اميركبير به چاپ رسيده است.
"نقش قرآن در تكامل نقد ادبى" عنوان كتابى است كه در دو بخش كلى و چند فصل تكامل علوم ادبى را در پرتو قرآن مجيد به تفصيل بررسى مىكند. بخش اول كتاب حاوى بررسىهاى نخستين قرآن تا پايان قرن سوم هجرى و بخش دوم با عنوان بررسىهاى اعجاز قرآن شامل تحول بررسىهاى بيان قرآن در سده چهارم هجرى و پيدايش پژوهشهاى اعجاز قرآن و تحول تحقيقات نقد در سده چهارم و چگونگىتأثيرپذيرى آن از قرآن است.
سعد زغلول نويسنده كتاب معتقد است زمينههايى كه توجه محققان را در عصر حاضر بهخور جلب كرده است، زمينه نقد ادبى نزد عربهاست و نخستين گامى كه تحقيقات دانشگاهى مصرى در اين زمينه برداشتهاند، توجه به آثار مؤلفان نقد ادبى مانند ابن سلام، جاخطه، قاضى جرجانى، ابوهلال عسگرى، عبدالقاهر جرجانى و كسان ديگرى است كه در ماهيت شعر و بيان عربى و مقايسه ميان شاعران آثارى را به رشته تحرير درآوردهاند. كتاب فوق با ترجمه دكتر على اوسط ابراهيمى توسط مؤسسه بوستان كتاب منتشر شده است.
"اسناد سيد جمالالدين اسدآبادى در وزارت امور خارجه" به قلم سيدهادى خسروشاهى با هدف بررسى نقش سيدجمالالدين اسدآبادى در روابط خارجى ايران از سال ١٢٥٤ تا ١٣١٤ به رشته تحرير درآمد. نويسنده در ده فصل با ٤٦٤ صفحه اين موضوعات را مدنظر قرار داده است. اصالت و ماهيت سيدجمال و افكار و انديشههاى وى، دستگيرى و تبعيد سيدجمال، سيدجمال در مصر، مكاتبات سيدجمال با سفارت انگليس در تهران و اسلامبول و سفارت ايران در لندن و اسلامبول، اسناد مربوط به نوشتهها و ياران سيدجمال، نامههاى شخصى افراد، مكاتبات علماء عراق و پيشنهادات اسلامى به دولت و شاه ايران از سوى ياران سيدجمال، قتل ناصرالدين شاه، بابىها و سيدجمال، اوضاع ايران بعد از قتل ناصرالدين شاه و اسناد مربوط به روزنامهها. اين كتاب از سوى مركز چاپ و نشر وزارت امور خارجه به چاپ رسيده است".
"فرزندان راهى ديگر" كتابى است با موضوع سرگذشت زنان مسلمان شده آمريكايى نوشته كارول آل نومى كه در ده فصل به مسايل اعتقادى و اجتماعى آمريكايىهايى كه به دين اسلام گرديدهاند مىپردازد. تجربيات و داستان زنان و دختران آمريكايى تازه مسلمان شده آرزوها، هدفها و سختىهاى آنها در سازگارى با جامعهاى كه در آن زندگى مىكنند در كنار دلايل اسلام آوردن و جذابيت اصولى كه آنها را به سوى دين اسلام سوق داده است موضوع اين كتاب است كه در سال ١٩٩٥ با نام سرگذشت زنان مسلمان شده آمريكايى در ايالات متحده با استقبال اقشار مختلف مردم مواجه شد و به چاپ پنجم رسيد و به ساير زبانها نيز ترجمه شد. كتاب فرزندان راهى ديگر در ٢١٠ صفحه با ترجمه مونا ابراهيم نظرى و توسط انتشارات به چاپ رسيده است.
"بررسى حقوقى مسأله هستهاى ايران" تأليف محمدهادى توكلپور كوخدان ابعاد حقوقى فعاليتهاى هستهاى ايران را برمبناى اسناد و معاهدات مورد بررسى قرار مىدهد مؤلف پس از بررسى تاريخى انرژىهستهاى با بررسى ابعاد حقوقى آن و اسناد پيمانها و سازمانهاى مربوط به آن و تطبيق تاريخى فعاليتهاى هستهاى ايران بر اين اسناد و معاهدات نشان مىدهد كه در ارزيابى حقوقى پرونده هستهاىايران ادعاى كشورهاى غربى از نظر حقوقى، ادعايى سست و غيرقابل دفاع است كه صرفاً در وراى بازىهاى سياسى و استعمارى قابل تفسير است. بررسى ابعاد حقوقى انرژى هستهاى، فعاليتهاىهستهاى ايران در ازيابى حقوقى پرونده هستهاى ايران، عناوين اين كتاب سه بخشى را تشكيل مىدهد كه مركز اسناد انقلاب اسلامى به تازگى منتشر كرده است.
"گزيده دانشنامه اميرالمؤمنين" به قلم آيتا... محمدى رىشهرى، منتخبى است از كتاب ١٢ جلدى دانشنامه اميرالمؤمنين كه در سال ١٣٨١ منتشر شد. اين گزيده در شانزده بخش با موضوعبندى مناسب و تحليلهاى سودمند برپايه قرآن، حديث و تاريخ در طول هشت سال تدوين شده است كه به دليل مفصل بودن مجموعه دوازده جلدى دانشنامه اميرالمؤمنين و دشوارى دسترسى عموم به آن و همچنين به دليل تخصصى بودن آن با عنوان گزيده دانشنامه اميرالمؤمنين با هدف دسترسى عموم و خارج كردن از حالت تخصصى به شكلى منتخب تدوين شده است.
تبار امام على(ع)، امام على(ع) با پيامبر، كوششهاى پيامبر براى رهبرى على(ع) پس از ايشان، امام على سپس از پيامبر، جنگهاى امام على(ع)، روزگار سختى، شهادت امام على(ع) ديدگاههايى درباره حضرت، ويژگىهاى امام على(ع)، دانش امام على(ع)، داورىهاى امام على(ع) كرامتهاى امام على(ع)، مهرورزى به امام على(ع)، دشمنى با امام على(ع) و بالاخره ياران و كارگزاران امام على(ع) عناوين اين دانشنامه شانزده بخشى است كه به تازگى به زبان فارسى از سوى مؤسسه دارالحديث به چاپ رسيده است.
"مباحث اقتصادى آيتا... طالقانى" تازهترين اثر فرهنگى مجتمع فرهنگى آيتا... طالقانى است. اين كتاب شامل مباحثى مانند اسلام و مالكيت، مالكيت از نظر اسلام، مسأله ربا در اسلام و نظام بانكدارى است كه براساس آثار، نوشتهها و سخنرانىهاى آيتا... سيدمحمود طالقانى همزمان با سىامين سالگرد ارتحال اييشان در كتابى با عنوان فوق توسط شركت سهامى انتشار به چاپ رسيده است.
"خاستگاه و جايگاه پيامبر" كتابى است به قلم صادق محمودى با هدف تحليل مبحث نبودت كه تبيين خاستگاه قرآنى نبوت. نويسنده طرح پرسشهايى در باب نبوت را انگيزة نگارش كتاب خود دانسته تا ابتدا دلايل هر يك از نحلههاى كلامى، فلسفى و عرفانى را جستجو كرده و سپس دليل هر يك از اين نحلهها را با دليل ديگر نحلههاى فكرى مقايسه نمايد و در نهايت اينگونه نتيجه مىگيرد كه سه مشرب فكرى، سه حقيقت و سه شخصيت متفاوت را مىشناسند. اين كتاب در ١٩٢ صفحه از سوى انتشارات دانشكده اصولالدين روانه بازار كتاب شده است.
"فكاهى صهيونيستها" عنوان كتابى است كه مؤسسه سيره قم مطالبى پيرامون موضوع هلوكاست را در قالب داستانهاى ساختگى به زبان لطيفه، طنز و كاريكاتور از ميان آثار نود هزار جوان قمى انتخاب و در قالب كتابى ٨٤ صفحهاى با عنوان فكاهى صهيونيستها منتشر كرده است. اين كتاب براى نخستين بار در روز جهانى قدس در ميان راهپيمايان توزيع شد.
"آمريكا تمام مىشود" نوشته مجتبى زارعى در سه فصل به هرمونتيك تغيير چهره قدرت در آمريكا در انديشه دكتر محمود احمدىنژاد مىپردازد. فصول اين كتاب با عناوين كليات و مباحث نظرى، ضرورتهاى تغيير در آمريكا، ظهور اوباما در چشمانداز جنگ هوشمند ايرانيان، استعدادها و امكانهاى سياست خارجى در قوه مجريه ايران تدوين شده است. تبيينهاى ژورناليستى در پيروزى اوباما، پرسشهاى حقيقتمحور در ظهور اوباما، جريانهاى عمومى ميكروفيزيك و ميكروپلتيك قدرت و سياست در آمريكا، جريانشناسى ديپلماسى عمومى رئيس جهورى اسلامى ايران در مهندسى گفتمان تغييرى در آمريكا، نظريههاى رئيس جمهورى اسلامى ايران در مهندسى سياست خاجى، نظريه فطرت، نظريه عدالت، نظريه حكمت از جمله مباحث فصول چهارگانه اين كتاب است كه با همكارى خانه كتاب در مركز پژوهش و اسناد رياست جمهورى به چاپ رسيده است.
"شعلههاى رنگارنگ" كتابى است با موضوع جنگ نرم كه به انقلابهاى رنگين يا مخملين در برخى از كشورهاى اقمار شوروى سابق در دهه گذشته مىپردازد. ميكائيل جمالپور نويسنده كتاب معتقد است هدف استعمارگران و افكار صهيونيستى از انقلابهاى رنگى، راهاندازى اين پروژه در جمهورى اسلامى ايران بود اما ملت ايران تحت رهبرىهاى داهيانه مقام معظم رهبرى اين پروژه آمريكايى و غربى را تاكنون خنثى كردهاند اما جنگ نرم همچنان ادامه دارد. كتاب در ١٠٠ صفحه به قلم يكى از استادان دانشگاه تبريز به چاپ رسيده است.
"دائرهالمعارف قرآن كريم" ؛ جلد هفتم اين اثر با هدف ارائه و سهولت دستيابى به اطلاعات ناب و اصيل در زمينه معارف و اعلام و علوم قرآنى به عنوان منبعى معتبر براى اهل تحقيق منتشر شد. اين جلد از دائرهالمعارف به حرف تاء اختصاص دارد. جلد هفتم دائرهالمعارف قرآن كريم در ٦٨٠ صفحه با قيمت ١٣٥٠٠٠ ريال از سوى مركز فرهنگ و معارف قرآن تهيه و تدوين و توسط مؤسسه بوستان كتاب منتشر شده است.
"وحى و نبوت" عنوان ترجمه فارسى كتابى است با همين نام (الوحى و النبوه) به قلم آيتا... جوادى آملى كتاب الوحى و النبوه مقدمهاى است بر كتاب موسوعه كلمات الرسول الاعظم صلىا... عليه واله كه به تبيين مبانى نبوت و رسالت پرداخته و پاسخگوى شبهات مطرح شده پيرامون وحى و نبوت است. به منظور سهولت بهرهگيرى از كتاب ارزشمند الوحى والنبوه براى كسانى كه كه به زبان عربى احاطه ندارند اين كتاب با تحقيق و تنظيم حجتالاسلام والمسلمين مرتضى واعظ جوادى و تحت اشراف و تصحيح كامل مؤلف به زبان فارسى ترجمه شده است. كتاب فوق با سى و شش فصل در ٣٣١ صفحه با نگرش فلسفى، عرفانى و قرآنى به موضوع وحى، قرآن كريم و نبوت پرداخته و به پرسشها و شبهات مخالفان پاسخ مىدهد.
"تركيه در حال و آينده"، نوشته بهزاد احمدى لغوركى به بررسى سياست و حكومت تركيه و تأثيرات سياسى و اقتصادى اين كشور در روابط بينالمللى مىپردازد. تركيه و آمريكا، تركيه و رژيم صهيونيستى، تركيه و آسياى مركزى، تركيه و مسأله قبرس و كركوك، تركيه و ترانزيت انرژى و رويكردهاى حزب بزرگ تركيه در زمينه سياست خارجى و چشمانداز تركيه در سال ٢٠٢٣ عناوين هشت فصل اين كتاب را تشكيل مىدهد. به عقيده مؤلف در دو دهه اخير روند پرشتاب تحولات فرامنطقهاى و منطقهاى مانند حادثه ١١ سپتامبر، حمله آمريكا به افغانستان و عراق، طرح خاورميانه بزرگ آمريكا، مبارزه با تروريسم، مناقشه با يونان بر سر قبرس، جنگ گرجستان و روسيه و بسيارى ديگر از حوادث و تحولات ديگر، باعث شده نقش و جايگاه تركيه در منطقه و جهان هم از سوى بازيگران منطقهاى و فرامنطقهاى مورد توجه جدى و بازبينى در چشمانداز آتى قرار گيرد. اين كتاب توسط مؤسسه مطالعات و تحقيقات ابرار معاصر تهران در ٣١٧ صفحه به چاپ رسيده است.
"شكوفههاى زيتون" اثر پژوهشى است با موضوع انتفاضه فلسطين. اين كتاب جلد دوم از ايك مجموعه چهار جلدى است كه شهيدان فلسطين از اشغال تا انتفاضه اختصاص دارد. چگونگى شكلگيرى و اعلام دولت اسرائيل، ورود داوطلبان و سپاهيان مسلمان به فلسطين، نخستين جنگ اعراب و اسرائيل از موضوعاتى است كه در جلد دوم به آن پرداخته شده است. كتاب شكوفههاى زيتون در ١٩٤ صفحه از سوىنشر شاهد به چاپ رسيده است.
"نحوه عقد تنظيم و نگارش انواع عقد صلح" نوشته منصور اباذرى فومشى با هدف كاربردى كردن علم حقوق براى عموم جامعه به رشته تحرير درآمده است. اين كتاب در دو بخش نظرى و عملى تدوين شده است. بخش اول شامل موضوعاتى مانند عقد صلح، اقسام عقد صلح، شروط ضمن عقد صلح و بخش دوم شامل رويههاى قضايى و نمونههاى تنظيم عقد صلح است. كتاب در ١٥٩ صفحه و از سوى انتشارات خرسندى منتشر شده است.
"فرهنگ و اصطلاحات زندان و زندانيان سياسى قبل از انقلاب" اثرى است شامل اصطلاحات محاورهاى و خردفرهنگهاى مشترك كه براساس حروف الفبا به همراه عكس، شناسايى و تنظيم شده است. اطلاعات كتاب به دو روش كتابخانهاى و ميدانى جمعآورى شده است. همچنين بخشى از كتاب خاطرات منتشر شده انقلابيون و گفتوگو با زندانيان سياسى آن دوران است كه گردآورى و در اين كتاب به چاپ رسيده است. كتاب فوق در ١٤٢ صفحه به قلم جليل امجدى و سيد عبدالعلى حسينيون توسط نشر شاهد منتشر شده است.
"قرآن و طب" به قلم جمعى از استادان حوزه و دانشگاه به بررسى سوره به سوره موضوع بهداشت و سلامت در قرآن كريم مىپردازد. تغذيه، غذاهاى پاك، توصيههاى بهداشتى، بهداشت جنسى، بهداشت محيط، بيمارىهاى جسمى، مسائل فقهى پزشكى و خلقت انسان از نگاه قرآن موضوعاتى است كه در اين كتاب ٥٦٦ صفحهاى از سوى بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه به چاپ رسيده است.
١٤ اثر جديد در حوزه ؛ جواهر البلاغه "نسخه محققه و منقحه"، "قسمت اول نحو يك"، "شناخت نامه قرآن كريم"، "منطق در اينه معارف اسلامى يك و دو" عناوين ١٤ اثر جديدى است كه معاونت پژوهش و مركز برنامهريزى و تدوين متون درسى حوزههاى علميه اقدام به نشر آن كرده است. كتاب جواهرالبلاغه تأليف حجتالاسلام عبدالحميد مردانى، سيد كاظم مشاهيرى اصفهانى و محمد عبدالحميد آموزش مقدماتى نحو تأليف حجتالاسلام والمسلمين صفايى بوشهرى و استاد عطاردى تهرانى با محتواى آموزش اوليه زنان عربى در ٤٠ درس با ترتيبى منطقى و كاربردى به همراه جداول و تمارين براى فهم دروس و شناخت نامه قرآن كريم به قلم استاد سعيدى با موضوع مسائل مربوط به علوم قرآن، وحى پيامبرى، قرآن پس از نزول، قرآن و قرائت، تحريف و معجزه جاودان الهى و ارائه موارد پژوهشى براى تحقيقات به همراه پرسش و تمارين تطبيقى توسط انتشارات مركز مديريت حوزه علميه قم منتشر شده است.
خبر و نظر
جايزه نجيب محفوظ براى وزير فرهنگ مراكش
"بنسالم حميش" وزير فرهنگ مراكش جايزه نجيب محفوظ براى نويسندگان عرب را كه اتحاديه نويسندگان مصر بهطور ساليانه به نويسندگان عرب اختصاص مىدهد، از آن خود كرد.
در بيانيه نويسندگان مصر اعلام شده است كه تخصيص جايزه امسال براى اين نويسنده برجسته داستان و رمان (بنسالم حميش) به خاطر تقدير از تلاشها، موفقيتها و ابداعات وى در زمينه شعر، داستان، تحقيق، فلسفه و تاريخ است.
ارزش اين جايزه دهها هزار دلار است كه تاكنون حنامينه اديب سورى، سميعالقاسم شاعر فلسطينى و محمدالفيتورى شاعر سودانى به آن دسته يافتهاند.
حميش اين جايزه خود را در هشتم سپتامبر در مراسم آغاز به كار كنفرانس ساليانه اتحاديه نويسندگان مصر كه سال تحت عنوان "قدس و فرهنگ مقاومت" به مناسبت انتخاب قدس به عنوان پايتخت فرهنگىكشورهاى عربى در سال جارى ميلادى (٢٠٠٩) برگزار شد، دريافت كرد.
حميش كه چندى پيش به عنوان وزير فرهنگ مراكش انتخاب شده، متخصص فلسفه و علوم اجتماعى است و داستانها و رمانهايى از جمله "مجنونالحكم" و "العلامه" را در كارنامه خود ثبت كرده است.
نويسنده اسرائيلى و دلائل ترس اسرائيلىها از صلح
همزمان با مباحث فراوانى كه درخصوص امكان از سرگيرى گفتوگوهاى مسالمتآميز بين اسرائيل و دولت خودگردان فلسطين مطرح مىشود، "عميره هاس" نويسنده و متفكر اسرائيلى تأكيد مىكند كه دل بستن به اين امكان نه تنها به دليل افراطگرايى كنونى اسرائيل بلكه به دليل مصلحتانديشى جامعه اسرائيلى كه دستيابى به يك روش مسالمتآميز سياسى را به نفع خود نمىبيند، نااميدكننده به نظر مىرسد. خانم "هاس" در مقالهاى كه اخيراً در روزنامه "هاآزتس" به درج رسيده، دلايل هراس اسرائيلىها از صلح را برشمرده است:
ساختارها و دستاندركاران اسرائيلى كه مىبايست نماينده جامعه اسرائيل و منافع آن در جهت دستيابى به راههاى مسالمتآميز براى خاتمه دادن به درگيرىها و چالشها باشد، از زمان توافقنامه اسلو در سال ١٩٩٣ رغبت چندانى به اين قضيه از خود نشان نمىدهند و دولتهاى اسراييلى عجلهاى براى برقرارى صلح با فلسطينىها نداشته اند. آنها به سادگى دريافتهاند كه دستيابى به اين راهها و راهحلها به منافع ملىآنان آسيب مى رساند. از منظر آنان خاتمه دادن به اين چالش از طريق راهحلهاى مسالمتآميز به معنى به هم خوردن تراز اقتصادى خواهد بود و مراكز صنعتى و نظامى كه يكى از مهمترين منابع صادرات در اسرائيل بهشمار مىآِيند، به شدت دچار آسيب و زيان خواهند شد. نيروهاى مسلح اسراييل هر روزه در نوار غزه و كرانهى باخترى محصولات و توليدات صنايع امنيتى و نظامى را آزمايش مىكنند و تكميل روند صلح اين تجربه را بىنتيجه مىگذارد.
توافقهاى اسلو زمينههاى خوبى تمايز و برخوردارى از مزاياى بيشتر اسرائيلى ها در امور رفاهى و در برابر مردم تحت اشغال در سرزمينهاى اشغالى فلسطين و دولت خودگردان ايجاد كرده و مجوز جديدى(پس از جنگ سال ١٩٦٧) را براى بهكارگيرى سلاحها و ادوات جنگى عليه شهروندان فلسطينى در اختيار اسرائيل قرار داده است.
اكنون بقاى شهركهاى اسرائيلى در گرو توسعه وسايل امنيتى و بازدارندگى فلسطينىها و جلوگيرى از تحركات آنها از طريق ايجاد ديوار حائل و ايست هاى بازرسى و وسايل كنترل الكترونيكى است و اين همان قانون بازخريد امنيت براى شهركنشينان اسرائيلى مى باشد كه بانكها و شركتهاى بسيارى را تأسيس كرده و مجتمعهاى مسكونى پيشرفتهاى را در نزديكى فلسطينيانى كه در فقر و تهيدستى روزگار مىگذرانند و در معرض خشونت و سركوب قرار دارند، بنا كردهاند.
پيشرفت صنايع نظامى و امنيتى مستلزم وجود نوعى درگيرى مداوم ميان اسراييلىها و ساكنانى است كه دشمن تصور مىشوند و در صورتى كه صلح برقرار باشد فرصت تلاش در زمينههاى نظامى و امنيتى كمتر خواهد شد.
آرام شدن وضعيت جنگى در كرانه باخترى و نوار غزه و امتداد جنگ در يك خط آتش نسبتاً آرام يك وضعيت مطلوب براى اسرائيلىها بهشمار مىآيد؛ زيرا مزاجهاى مختلف اسرائيلى را به هم نزديك مىكند: افرادى كه هر كدام خود را يك رامبو منطقهاى و محلى مىدانند و افرادى كه خود را نابغههايى در تكنولوژىهاى پيشرفته جنگى مىپندارند. طبيعى است كه هرگز در وضعيت صلح نمىتوان بين اين مزاجها و طبيعتهاى مختلف همگرايى و وحدت ايجاد كرد.
در همين حال صلح به معناى پايان دادن به آرزوها و آمال شخصى خواهد برد. چراكه اشغال زمينهها و فرصتهاى شغلى بسيارى براى هزاران فلسطينى را بوجود آورده و بقاى اشغالگرى و عدم برقرارى صلح، صدها هزار اسرائيلى را به خدمت گرفته و حدود ٧٠ هزار يهودى در بخش امنيتى فعالند. در حال حاضر بسيارى در سرويس امنيت داخلى اسراييل (شينبت) اعم از مشاوران خارجى و تاجران سلاح در اين زمينه فعاليت دارند و از اين رو برقرارى صلح اين افراد را در معرض خطر قرار مىدهد.
تحقق صلح، آينده شغلى شمار قابل توجهى از اسرائيلىها را ويران كرده و از اين جهت تأثير فوقالعادهاى بر روى اسرائيل خواهد گذاشت.
همچنين صلح در سطح زندگى اسرائيلىها تأثير خواهد گذاشت زيرا دستيابى به راهحلهاى مسالمتآميز مستلزم توزيع مساوى و عادلانه منابع آب بين يهودىها و فلسطينىها است .
به اين ترتيب شهركنشينان از مزاياى كنونى يعنى تسلط بر ٨٠ درصد آب فلسطين در ازاى منابع اندك آب در كرانهى باخترى و نوار غزه محروم خواهند شد و در اين صورت اسرائيلىها ديگر توان تحمل كم آبى ناشى از خشكسالى را نخواهند داشت. از همين منظر مىتوان حدس زد كه تسليم شدن اسرائيلىها در برابر خواست توزيع عادلانه و مساوى منابع آبى بين آنها و فلسطينىها چقدر دشوار است.
تحقق صلح بر سطوح رفاهى شهركنشينان نيز تأثير خواهد گذاشت و اين در خلال ٣٠ سال گذشته ثابت شده است كه شهركنشينى امكانات بسيارى را براى اسرائيلىها فراهم كرده كه امكان دستيابى به آنها در داخل مرزهاى اسرائيل وجود ندارد. از جمله: وجود زمين ارزان قيمت، ساختمانهاى بزرگ، مساعدتها و كمكهاى مالى و عمرانى، منظرههاى طبيعى دلربا، زيرساختها، خيابانها و مؤسسات آموزشىبزرگ و بالاخره اينكه شهركنشينى يك امتياز اجتماعى و اقتصادى براى اسرائيلىها بهشمار مىآيد.
بنابراين، واقعيت جارى و موجود براى آنها مهمتر از دستيابى به صلح و راهحلهاى مسالمتآميز است. چرا كه صلح تمامى امتيازهاى امنيتى براى اسرائيلىها در مقابل فلسطينىها بويژه در زمينه تقسيم اراضى و تخصيص اعتبار براى توسعه مؤسسات آموزشى و نيز فرصتهاى شغلى و حقوق بشر را كاهش داده يا به كلى از بين خواهد برد و آنهايى كه به زندگى كردن در پرتو برخوردارى از حقوق بيشتر با تكيه برترىنژادى عادت كردهاند، پايان دادن به اين تفاوتها و تبعيض هاى نژادى را خطرى بزرگ براى رفاه حال خود تلقى مىكنند.